Een dataonderzoek naar relaties tussen incidenten, naleving en toezicht
Nederland is de afgelopen jaren geconfronteerd met meerdere ernstige incidenten binnen de chemische industrie. Bedrijven die grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen verwerken, worden doorgaans jaarlijks geïnspecteerd onder het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo).
In de nasleep van dergelijke incidenten komt het handelen van toezichthouders vaak onder een vergrootglas te liggen. Dit onderzoek richtte zich op toezicht, regelovertreding en handhaving in de periode voorafgaand aan acht veiligheidsincidenten bij Brzo-bedrijven.
Conclusie
In een aantal ongevalscasussen stelden inspecteurs dat geen sprake was van regelovertreding, omdat bedrijven voldeden aan de inspanningsverplichting die voortvloeit uit doelregelgeving. In situaties waarin wél sprake was van een oorzakelijke overtreding, bleek deze in geen van de casussen eerder te zijn opgemerkt tijdens inspecties. Detectie werd onder andere belemmerd door beperkte inspectiecapaciteit, discrepanties tussen papieren werkelijkheid en praktijk, onvoldoende aandacht voor nieuwe risico’s en het ontbreken van zeer specialistische kennis.
De bevindingen laten zien dat nieuwe reguleringsstrategieën, zoals doelregelgeving en systeemgericht toezicht, alleen effectief kunnen zijn wanneer de juiste voorwaarden aanwezig zijn. Inspecteurs moeten beschikken over voldoende capaciteit, informatie en expertise om veiligheidssystemen goed te beoordelen, én over het zelfvertrouwen en de bestuurlijke steun om hieraan consequenties te verbinden. Tegelijk blijft het noodzakelijk om geaccepteerde risico’s vast te stellen op basis van goed onderbouwde risicoprioritering, en om alert te blijven op nieuwe en voorstelbare risico’s.
